Lịch sử ngành điều dưỡng thế giới khởi nguồn từ ánh đèn dầu của Florence Nightingale trên chiến trường Crimea thế kỷ 19, người đã đặt nền móng cho nghệ thuật và khoa học chăm sóc sức khỏe hiện đại. Từ những quan sát về vệ sinh môi trường phòng bệnh cho đến việc người điều dưỡng tận tâm chăm sóc người bênh, bà đã biến điều dưỡng từ một công việc thiện nguyện thành một nghề nghiệp có đào tạo và chuẩn mực đạo đức.
Tại Việt Nam, ngành điều dưỡng cũng trải qua một hành trình đầy tự hào, gắn liền với những thăng trầm của dân tộc. Từ những “y tá” thầm lặng trong hai cuộc kháng chiến cứu nước, sẵn sàng băng mình qua bom đạn để cứu chữa thương binh cho đến hình ảnh người “điều dưỡng” tận tâm, luôn sẵn sàng ngày đêm bên người bệnh, ngành điều dưỡng Việt Nam đã có những bước tiến dài. Cột mốc thành lập Hội Điều dưỡng Việt Nam năm 1990 và việc chuyển đổi tên gọi từ “y tá” sang “điều dưỡng” là sự khẳng định vị thế độc lập của nghề.
Các nữ Điều dưỡng Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ngãi 2 thực hiện chăm sóc người bệnh của mình
Ngày nay, điều dưỡng không còn là “người giúp việc cho bác sĩ” mà đã trở thành một ngành khoa học sức khỏe đa ngành, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân, kế thừa trọn vẹn tinh thần nhân văn của thế giới hòa quyện cùng bản sắc kiên cường của con người Việt Nam.
Mỗi người dù muốn hay không, trong những khoảnh khắc cô độc và yếu đuối nhất của một cuộc đời, khi bệnh tật tước đi quyền tự chủ, người điều dưỡng xuất hiện như một điểm tựa tinh thần vững chãi nhất. Họ là người đại diện, là tiếng nói của người bệnh khi không còn đủ sức để thốt lên lời, là người bảo vệ quyền lợi và phẩm giá cho họ ngay cả trước lằn ranh sinh tử mong manh. Sự chăm sóc của người điều dưỡng là một vòng tay ấm áp trải dài suốt một kiếp nhân sinh: từ giây phút đón lấy mầm sống mới chào đời bằng sự dịu dàng, nâng niu những bước chân chập chững của trẻ thơ, cho đến khi lặng lẽ nắm chặt bàn tay, xoa dịu nỗi đau và giữ gìn sự thanh thản cho người bệnh trong giờ phút nhắm mắt lìa đời. Có lẽ, bên họ mỗi ca trực là những đêm trắng, mỗi giọt mồ hôi thấm đẫm lớp áo bảo hộ, hay những hy sinh thầm lặng phía sau đời sống riêng tư và gia đình riêng, tất cả đều được đền đáp bằng những nhịp thở đều đặn trở lại của bệnh nhân.
Nghề điều dưỡng không dành cho những trái tim hời hợt; đó là sứ mệnh của những tâm hồn cao cả, những người chấp nhận đứng ở vị trí khó khăn nhất để đổi lấy sự sống. Cho nên chúng ta hãy tự hào vì mỗi hành động nhỏ bé nhưng đầy tận tụy của các điều dưỡng viên hàng ngày chính là những phép màu có thật, là sợi dây gắn kết tình người và là minh chứng rực rỡ nhất cho vẻ đẹp của sự tử tế trong thế giới này.
Nữ Điều dưỡng, Trung tâm Y tế Bỉnh Sơn, tỉnh Quảng Ngãi chăm sóc người bệnh của mình.
Trong bối cảnh thế giới phẳng, vai trò của điều dưỡng Việt Nam đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ để tương thích với các chuẩn mực quốc tế. Thông điệp “Our Nurses. Our Future. Empowered Nurses Save Lives” năm 2026 nhấn mạnh rằng điều dưỡng chính là “xương sống” của hệ thống y tế.
Tại Việt Nam, khi chúng ta gia nhập các hiệp định thương mại tự do và thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau về dịch vụ điều dưỡng trong ASEAN, người điều dưỡng không chỉ dừng lại ở việc thực hiện y lệnh. Họ đóng vai trò là nhà quản lý chăm sóc, người giáo dục sức khỏe và cộng tác viên đắc lực trong đội ngũ can thiệp đa chuyên khoa. Xu hướng hội nhập đòi hỏi điều dưỡng Việt phải nâng cao trình độ từ cao đẳng lên đại học và sau đại học, đồng thời thành thạo ngoại ngữ để tiếp cận kho tàng tri thức y khoa thế giới. Việc khẳng định vị thế của điều dưỡng Việt Nam trên bản đồ quốc tế không chỉ nằm ở kỹ năng lâm sàng thuần thục mà còn ở khả năng tư duy phản biện và ra quyết định độc lập trong các tình huống cấp cứu, góp phần trực tiếp vào việc giảm tỷ lệ tử vong và nâng cao chất lượng sống cho cộng đồng.
Dù y học có tiến xa đến đâu với những thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI) hay thiết bị hiện đại, thì cốt lõi của ngành y vẫn là sự kết nối giữa người với người, mà ở đó, điều dưỡng chính là những “người giữ lửa” cho lòng trắc ẩn. Chăm sóc không chỉ là một kỹ thuật, mà là một nghệ thuật của sự nâng niu và tôn trọng tuyệt đối phẩm giá con người.
Người điều dưỡng không chỉ nhìn thấy một “ca bệnh” hay một “số giường”, mà họ nhìn thấy một cuộc đời, một người cha, một người mẹ, một niềm hy vọng của một gia đình phía sau cánh cửa khoa hồi sức. Tuy nhiên, trước sự “chuyển mình” của dân tộc trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã đặt ra những yêu cầu mới đầy thách thức nhưng cũng đầy cơ hội cho ngành điều dưỡng. Việc ứng dụng bệnh án điện tử, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi diện mạo các bệnh viện tại Việt Nam. Điều dưỡng hiện đại không còn vùi đầu vào đống hồ sơ giấy tờ mà phải là những “công dân số” thành thạo công nghệ. Biết sử dụng AI để phân tích dữ liệu, dự báo nguy cơ biến chứng và hỗ trợ theo dõi dấu hiệu sinh tồn tự động, từ đó cho phép điều dưỡng có nhiều thời gian hơn để tập trung vào người bệnh. Tuy nhiên, công nghệ không thay thế được con người; nó đòi hỏi điều dưỡng phải có năng lực phân tích dữ liệu để cá thể hóa quy trình chăm sóc. Xu hướng phát triển y tế thông minh tại Việt Nam yêu cầu người điều dưỡng phải làm chủ các thiết bị hỗ trợ từ xa (telehealth), hệ thống robot hỗ trợ và phần mềm quản lý thuốc thông minh. Đây là bước ngoặt để điều dưỡng Việt Nam thoát khỏi những công việc thủ công, tiến tới một nền điều dưỡng dựa trên bằng chứng và dữ liệu chính xác.
Nữ Điều dưỡng đang thực hiện chăm sóc bệnh nhân tại Bệnh viện đa khoa khu vực Ngọc Hồi, tỉnh Quảng Ngãi
Nhìn về tương lai, thông điệp “Empowered Nurses Save Lives” không chỉ là một khẩu hiệu, mà là kim chỉ nam cho một kỷ nguyên mới của ngành điều dưỡng thế giới nói chung và của Việt Nam nói riêng, kỷ nguyên của sự tự chủ và bứt phá. Để hiện thực hóa, chúng ta cần một sự chuyển đổi sâu sắc từ tư duy đến hành động: trân trọng điều dưỡng không chỉ bằng lời nói, mà bằng việc trao quyền thực thụ trong chuyên môn, đào tạo, nghiên cứu khoa học và hoạch định chính sách. Người điều dưỡng được đứng ở một trong các vị trí trung tâm của mỗi quyết định lâm sàng, nơi trình độ chuyên khoa sâu và năng lực lãnh đạo được công nhận xứng tầm. Khi những rào cản về định kiến được tháo gỡ và các nguồn lực được đầu tư đúng hướng, điều dưỡng Việt Nam sẽ không chỉ dừng lại ở vai trò chăm sóc mà còn trở thành những nhà cách tân y tế, những người dẫn dắt sự thay đổi vì một cộng đồng khỏe mạnh. Hãy tin rằng, mỗi nỗ lực tự thân của người điều dưỡng hôm nay chính là những viên gạch đầu tiên xây dựng nên một hệ thống y tế hiện đại, nhân văn và vững bền. Tương lai của y học không nằm ở đâu xa, nó nằm trong chính đôi bàn tay khéo léo và trí tuệ bản lĩnh của đội ngũ điều dưỡng – những người đang thắp sáng hy vọng và kiến tạo nên một Việt Nam hùng cường từ những giá trị giản đơn nhưng cao quý nhất.
Nữ Điều dưỡng, Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Ngãi 2 tận tình dặn dò, chăm sóc người bệnh trước khi vào phòng phẫu thuật.
Nhân Ngày Quốc tế Điều dưỡng 2026 là một lời kêu gọi hành động quyết liệt: Hãy trân trọng, bảo vệ và đầu tư vào đội ngũ điều dưỡng. Để hiện thực hóa mục tiêu “Điều dưỡng được trao quyền sẽ cứu sống nhiều mạng người”, xã hội và hệ thống quản lý cần có những chính sách đãi ngộ xứng đáng, cải thiện môi trường làm việc và tạo cơ hội để điều dưỡng tham gia vào quá trình hoạch định chính sách y tế. Đầu tư cho điều dưỡng không phải là một khoản chi phí, mà là khoản đầu tư thông minh nhất cho tương lai của hệ thống y tế Việt Nam. Khi người điều dưỡng được tôn trọng và được trao quyền, họ sẽ là nhân tố then chốt đưa y tế nước nhà phát triển bền vững, mang lại sự an tâm và sức khỏe cho mọi thế hệ người dân Việt Nam. Hãy cùng tri ân những "thiên thần áo trắng" – những người đang viết tiếp tương lai cho nền y tế bằng cả trí tuệ và trái tim./.
Bạch Vân
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Ngãi
Ánh sáng từ trái tim
CDC Quảng Ngãi
Đang truy cập: -
Tổng số lượt xem: -
